دنیای کشاورزی

چکیده:

   میخک بیش از2000 سال است که به دست بشر کاشته می شود در حدود سیصد سال قبل ازمیلاد مسیح تئو فراستوس درباره میخک مطالبی نوشته که ترجمه آن در زمان یونانی گل خدایان معنی میدهد و بومی منطقه مدیترانه است.(4) میخک گیاهی چند ساله است اغلب میخکها دیپولئید می باشند.این گیاه به خاک با زهکش خوب و نور کامل نیاز دارد.میخک وقتی از6 جفت برگ برخوردار گردید آمادگی انتقال ازفاز رویشي به فاززایشی را دارد.اغلب درمیخکهای یکساله هرس انجام می گیرد.حذف جوانه های گل درارقام استاندار در میخک باحذف جوانه های جانبی پائین (6گره زیر جوانه انتهایی) صورت می گیرد(10) به طورکلی درمیخک محدودیت شدید نسبت به نوع بافت خاک وجود ندارد.(14)یکی ازعوامل مؤثر بر کیفیت و کمیت گل میخک تغذیه آن می باشد.از راههای تشخیص کمبود عناصر غذایی درمیخک شناسایی علائم ظاهری کمبود بوده .تغذیه میخک به نوع بستر کاشت ومیزان عناصر غذایی درآن نوع رقم،مرحله رویش وسیستم مصرف کود،آب وغیره بستگی دارد.(13

 

واژه هاي كليدي: دما- ازدياد- تغذيه- آبياري- آفات و بيماري- اصلاح وكشت بافت-فيزيولوژي پس از برداشت- نور- دي اكسيد كربن

 

فصل اول

 

تاريخچه،گسترش و گياهشناسي

كليات:

...شرايط محيطي:اين گياه به خاك با ذهكشي خوب ونور كامل نياز دارد.ونياز نوري ودمايي آن به شرح زير است.(15)

1- نور: در سرعت رشد و گلدهي ميخك بيشترين تاثير را دارد.حدود klx 5/21=fc2000 حداقل نياز ميخك جهت فتوسنتز است كه در اكثر نقاط دنيا ميزان نورحدود klx150 مي باشد.در شدت بالا بودن شدت نور سايه دهي مصنوعي درتابستان ضروري است.(11)

2-دما:بهترين دما حدود 10 درجه سانتيگراد در شبها مي باشد والبته دماي روز بايد 6-5 درجه بيشتر از دماي شب باشد.خنك كردن گلخانه در ساعات 16-9 همراه با تهويه ونيز تزريق دي اكسيد كربن در فصل زمستان بايد انجام گيرد.(6)

ازدياد:

ازدياد ميخك از طريق قلمه هاي ساقه به طول 15-10 سانتيمتر با 5-4 جفت برگ كه از گياهان عاري از بيماري تهيه شده است صورت مي گيرد.(7)

قلمه ها در مدت 21 روز در 15 درجه سانتيگراد ريشه دار مي شوند.فاصله قلمه ها 5سانتيمتر  مه افشاني هر 8-4 دقيقه به مدت 10ثانيه در روزهاي گرم و آفتابي انجام مي شود.آزمون نتايج براي جلوگيري از تكثير جهش يافته هايي كه داراي گلهاي بد شكل وباروري كم مي باشند يا حالت برگشت به انواعي كه فقط در طول روز بلند گل مي دهند ضروري مي باشد.(7)

كاشت:

كاشت دو ساله ميخك متداول ترين روش كشت ميخك استاندارد است.خاك شني لومي يا لومي شني مناسب است و ذهكشي تا عمق 30 سانتيمتر ضروري است.ضدعفوني بستر با متيل برومايد وكلروپيكرين،ورلكس يا واپام صورت مي گيرد.براي ميخك  PHكمي اسيدي تا نزديك به خنثي مطلوب است و اگرPH اسيدي باشدبا آهك واگر بالا باشد با گوگرد و كودهاي اسيدي اصلاح خاك صورت مي گيرد.(4)

معمولا200 شاخه گل در متر مربع در محوطه كشت به عنوان حداكثر بازده توليد در هر زمان خصوصا در اواسط زمستان در نظر مي گيرند.از آنجايي كه هر گياه 6-4 شاخه گل دهنده توليد مي كند فاصله منطقي كاشت،45-35 گياه در متر مربع براي كاشت گياه دو ساله مي باشد

...بسترهاي كشت به عرض يك متروطول 35-30 متر است.(9)

 

سربرداري (pinching):

...6-4هفته بعد از كشت گياه وقتي شاخه هاي جانبي به ارتفاع 10سانتيمتر رسيدند از بالاي گره ششم با نوك انگشت ساقه را چيده وحذف مي كنند.(11)

 

آبياري:

...اوايل دوره رشد در آب وهواي گرم روزي چند بار و هر بار چند دقيقه، بسته به شرايط آب وهوايي آبياري باراني تا 5 روز و بعد با دفعات كمتري صورت مي گيرد .بطور كلي خاك بايد هميشه مرطوب باشد وتناوب آبياري در زمستان هر 2هفته ودر تابستان هر 3-2 روز يكبار باشد.(14)

مــقدمــه:

...هر انسانی با جلوه هایی از زندگی گیاهی آشنایی دارند و پدیده های گوناگونی درزندگی گل ها وجود دارد که انگیزه حس کنجکاوی بشر است. مثلاً چرا بعضی از گیاهان در پائیز گل می دهند، بعضی در تابستان یا چر ابعضی در تمام طول سال گل دارند. چر ابعضی گلها به عنوان گل شاخه بریده و بعضی از آن ها به عنوان گل گلدانی مورد استفاده قرار می گیرند.چگونه طول عمر گل هاراافزایش می دهند.(8) شرایط زندگی گیاه بایدچگونه باشد، خاک مناسب راچگونه تشخیص می دهند و چگونه شرایط محیطی را برای گلها فراهم کنیم تا گیاه دچار آسیب نگردد. برای پاسخ به این پرسشها باید مطالعه دقیق بروی گیاه مورد نظرمان از نظر تاریخچه گیاه، نحوه رشد گیاه و عناصر مورد نیاز خاک گیاه، زمان برداشت، عوامل مؤثر قبل از برداشت و عوامل مؤثر بعد از برداشت داشته باشیم.(12)

تاريخچه و گسترش:

...ميخك (dianthus caryophyllus)از تيره caryophllaceae بيش از 2000 سال است كه به دست بشر كاشته مي شود.حدود 300 سال قبل از ميلاد،تئوفراستوس مطالبي درباره ميخك نوشت.diathus معني گل خدايان مي دهد.(23)نام انگليسي اين گل carnationاست و احتمالا از واژه،coronation به معني تاجگذاري گرفته شده است وشايد به اين دليل باشد كه اساطير يونان تاج گلي از ميخك براي قهرمانان درست مي كردند.ميخك به منطقه مديترانه تعلق دارد.گونه بومي آن در فصل بهاربه علت افزايش طول روز و دما،گل مي دهد.بشر از قرن شانزدهم روي اصلاح ميخك كار كرده است.در اواسط قرن 19 بهنژادگران در ايالات متحده امريكا انواع آمريكايي يا استاندارد ميخك را معرفي نمودند كه كولتيوار sim نيز از آن نمونه ميباشد. كولتيوار illiam sim كه در سال 1938يا1939 توسط  willia sim توليد شد،بزرگترين وبهترين خدمت به بازار گل محسوب مي شود.(29)‌

مشخصات گياهشناسي

...ميخك گياهي چند ساله مي باشد و داراي برگهايي خطي (liner) تا نيزه اي (lance)ونوك تيز به رنگ آبي خاكستري تا خاكستري سبز مي باشد.طول برگها از13-5/1 سانتيمتر،برگها متقابل و ساده،كاسه گل از 5 كاسبرگ بهم پيوسته ساخته شده،زيركاسه گل كاسه كوچك ضميمه (calicule) وجود دارد.جام گل از پنج گلبرگ تشكيل يافته كه لبه آنها به سمت خارج برگشته ودندانه دار است.جام گل در ميخك حقيقي نبوده واز تغيير شكل نافه گل حاصل شده است كه به آن گلبرگ نما (tepal) گفته مي شود كه تعداد آن در كولتيوارهايي از ميخك به 60 عدد مي رسد. گل آذين گرزن دو سويه،گلهاي نر- ماده گرده افشاني به وسيله حشرات انجام گرفته (آنوموفيل) وخودبارور (اوتوگام) مي باشند.(10)

.شاخه گل دهنده درميخك به يكي از دو شكل مي تواند باشد يا جوانه هاي گل كه روي شاخه هاي كوتاه جانبي تشكيل شده حذف مي گردند تا به يك گل انتهايي اجازه بزرگ شدن داده شود(نوع استاندارد) يا اينكه جوانه گل انتهايي در مراحل اوليه حذف ميگردد تا باعث تحريك بيشتر رشد در گلهاي جانبي گردد كه اين عمل باعث توليد يك ساقه گلدهنده مركب ميگردد (نوع مينياتور يا اسپري).(15‌)

 

اغلب ميخك ها ديپلوييد مي باشند(n2).انواع تتراپلوئيد آن داراي گلهاي بزرگتري بود وساقه محكمتراز انواع ديپلوئيد توليد مي كنند اما به علت باروري كمتر به ندرت كشت مي گردند.(4)

                       جدول 1- الگوي فاصله گذاري در ميخك‌(7)

 

 

كنترل گلدهي:

...ميخك وقتي از 6 جفت برگ برخوردار شد آمادگي انتقال از فاز رويشي به فاز زايشي را دارد.گياهاني كه تحت شرايط نوري زير 8 ساعت رشد مي كنند از ساقه هاي بلند تر وتعداد شاخه هاي فرعي و جانبي بيشتري برخوردارند.ولي آنهاي كه در دوره نوري زير16 ساعت رشد مي كنند ساقه كوتاهتر و شاخه هاي جانبي كمتري دارند.بيشترين تعداد گل در ارتفاع 25-15 سانتيمتري ساقه قرار دارد.‌( 12‌)                   

2-هرس بيشتر در ميخك هاي يكساله انجام مي شود ونبايد ديرتر از فصل تابستان صورت گيرد.هرس را معمولا با ماشين هاي برقي از ارتفاع 30-25 سانتيمتري انجام مي دهند.يك هفته قبل از هرس و 4-3 هفته بعد از هرس به آبياري نيازي نداريم تا رشد تحريك شود.گياهان دو ساله به ندرت هرس مي شوند ولي در صورت هرس از ارتفاع 50-45 سانتيمتر بايد صورت بگيرد.(6)

 

حذف جوانه هاي گل:

...اين عمل در ارقام استاندارد ميخك (تك گل) با حذف جوانه هاي جانبي پايين (6گره زير جوانه انتهايي) صورت مي گيرد،بهترين زمان،براي انجام آن زماني است كه قطر جوانه گل انتهايي 15 ميليمتر باشد.(‌8‌)                                                                                                                                                                                                                                     

فصل دوم

 

نقش دما در توليد ميخك

درجه حرارت روزانه:

...در آزمايشي با استفاده از دماي مشابه اتاق،رقم sim سفيد و رقم gayety قرمز بصورت كنترل شده و در دماي حدود 5/15،5/18،21و24 درجه سانتيگراد كشت گرديدند.تمام گياهان در طول دوره گرمادهي از دماي شبانه 11 درجه سانتيگراد برخوردار بودند.اين درجات دما تقريبا براي 9 ماه از سال ثابت نگه داشته شدند.اگرچه در تابستان انجام اين كار مشكل بود.نتايج چنين مي نمود كه با كاهش دما از 24 درجه سانتيگراد به 15 درجه سانتيگراد وزن تر گلهاي بريده،شدت رنگ گلها،فاصله ميانگره ها،اندازه گلها،پهناي برگها واستحكام ساقه ها بيشتر شده بود.در عين حال درصد ماده خشك و عمر پس از برداشت كاهش يافت و گل دادن نيز به تاخير افتاد.(15)

 

شواهد نشان داد كه دماي تابستانه بالاتر،شاخه زايي را كاهش داده در نتيجه ميزان محصول گل در زمستان كاهش مي يابد.همچنين مشخص گرديد كه تنظيم درجه حرارت گلخانه با تابعيت از ميزان نور و انرژي خورشيد (كم وزياد شدن تدريجي  دما در شب و روز) نتيجه بهتري نسبت به كم وزياد شدن ناگهاني در شب يا روز خواهد داشت.(11)

 

اثرات نور بر سرعت رشد ميخك:

...خصوصيات فيزيكي سالانه خورشيد (انرژي خورشيدي) بسته به عرض جغرافيايي وموقعيت مكاني بسيار متفاوت است.(9)

اين شرايط وموقعيتها سبب تغيرات در نورگرايي ورشد ميخك ميگردد.ميخك اصالتا يك گياه روز بلند است وفقط در تابستان گل مي دهد.(9)

تكامل عادت گلدهي ميخك كه ابتدا توسط اصلاح گران فرانسوي وبعد ها توسط اصلاح گران آمريكايي صورت گرفت،اين گياهان را از قيد وبند مربوط به طول روز رهانيد.(14)

اكثر محققان،ميخك را به عنوان گياه روز بلند اختياري كه بسياري از خصوصيات نور گرايي آن وابسته به درجه حرارت مي باشد معرفي كرده اند.(4‌)

آزمايشات ديگر نشان مي دهد كه در روزهاي كوتاه،گل آغازي به تاخير مي افتد.يك روز كوتاه 8ساعته با نور طبيعي غنچه هاي گل با تعداد بيشتري گره در مقايسه با يك روز بلند (8ساعت نور طبيعي بعلاوه 9ساعت نور كم) توليد نمود.( 6‌)                                                                                                       

...افزايش گره ها در دو تا از واريته ها (بصورت ميانگين) 37 و44% و دو واريته ميتايم وپورتيان در دوره نوري 8 ساعته به ترتيب 65 و 94 روز تاخير در باز شدن غنچه (budding) نشان دادند.همچنين با افزايش طول روز فاصله ميانگره ها ورشد ريشه درقلمه ها افزايش يافت و از طرفي تغذيه با سطوح پايين نيتروژن اثرات روز كوتاهي را تشديد نمود. ‌(30)     

فصل سوم

 

ازدياد ووکشت                                                    

تهيه قلمه:                                                                                                 

...در گلخانه هاي تجاري سه منبع اصلي براي تهيه قلمه وجود دارد.در ابتدا از شاخه هاي جانبي گل دهنده قبل از بريدن گل ويا در حين بسته بندي گلهاي بريده استفاده مي شد در اين حالت شانس كمي براي گزينش جهت مقاومت در برابر بيماريها وجود داشت و قلمه ها در اواسط زمستان بسيار كوچك ودر ساير فصلها بسيار بزرگ بودند اين عدم يكنواختي قلمه ها و احتمال وجود بيماري پژمردگي كم كم باعث شد كه اين نوع قلمه گيري كمتر مورد توجه قرار گيرد.منبع دوم تهيه قلمه از بسترهاي توليد مي باشد كه در اواخر بهار پس از بريدن گلها صورت مي گيرد.قلمه هاي بزرگ و يكنواخت را مي توان از اين راه بدست آورد،ولي لازم است كه بسترهاي توليد عاري از بيماري پژمردگي بوده و قبل از قلمه گيري چندين بار با مواد قارچ كش اسپري شوند. (7)            

بلوكهاي ازديادي:

...منبع سوم قلمه بلوكهاي ازديادي هستندكه امروزه بيشتر مرسوم مي باشند.در اين روش از بلوكهاي مادري مخصوص قلمه گيري استفاده مي شود.پايه هاي عاري از ويروس وبا سلكسيون مجدد را مي توان به سرعت توسط اين روش تكثير نمود.(5)‌

قلمه هاي بزرگ يكنواخت با صرف نيروي كارگري كمتر از اين طريق حاصل مي شود.هر پايه مادري در اين بلوكها بسته به فصل ازديادي قادر به توليد 30 تا50 قلمه در هر سال مي باشد،در اين روش يكنواختي قلمه ها براي توليد بوته گل دهنده يك مزيت محسوب مي شود.

در بلوكهاي مادري فاصله كاشت بايد به گونه اي باشد كه اجازه توليد قلمه به جاي گل را بدهد.در مقياس بزرگ افزايش شيوع پوسيدگي فوزاريومي ساقه در قلمه هاي تكثيري از بوته هاي مادري بايد مورد توجه قرار گيرد.اسپورهاي پوسيدگي فوزاريومي ساقه در سطح خارجي ساقه وجود دارند ضرورت دارد كه بلوكهاي مادري به طور كلي ومنظم توسط قارچكشهاي مناسب جهت از بين بردن اين اسپورها سمپاشي شوند.در اين مورد كاپتان يكي از موثرترين قارچكشها عليه fusarium rosem مي باشد.‌(12)                                                        

...در ادامه به نكاتي در جهت موفقيت در پرورش بلوكهاي مادري اشاره مي شود.

1-بلوكهاي مادري را دز صورت امكان از مناطق توليد جدا كنيد.

2-آنها را در محلي با حد اكثر نور زمستانه كشت كنيد،نور ضعيف عملكرد،قطر ساقه و كيفيت قلمه ها را كاهش مي دهد.

3-حداقل فاصله كاشت بايد 20 در 20 سانتيمتر باشد.

4-نيازهاي كودي آن بسيار بالاست.

5- در صورت تشكيل جوانه گل ،آن را براي حذف رنگهاي متفرقه باقي بگذاريد.اين گلها ممكن است براي قضاوت در مورد ساير خصوصيات قابل اطمينان نباشند.

6- با نمايان شدن رنگ غنچه ها شروع به قلمه گيري كنيد ولي با قلمه گيري سنگين از گياه آن را لخت نكنيد.از زمان اولين فلاش شروع به قلمه گيري كرده وسعي كنيد در هر هفته يك يا كمتر از يك قلمه از هر گياه بگيريد.در مورد قلمه هاي انتهايي دو جفت برگ روي بوته باقي بگذاريد وتا دو ماه قبل از حذف بلوكهاي مادري اقدام به گرفتن قلمه هاي پاشنه دار نكنيد.‌(8)

از بوته هاي مادري سه نوع قلمه گرفته مي شود:

الف: 5-4 گرمي        ب: 9 -6 گرمي        ج: 10 گرمي

اين قلمه ها پس از ريشه دهي در بستر كشت مي شوند.قلمه هاي بزرگتر زودتر آماده جوانه گيري شده و زودتر گل مي دهند وهمچنين تعداد گل بيشتري نيز توليدميكنند.(27)                                                                                                                                                                                                                                                                    ‌

آناتومي قلمه و تشكيل جوانه:

...برگهاي ميخك متقابل هستند ولي در هر گره معمولا فقط يك جوانه رشد مي كند و تشكيل جوانه هاي جانبي را مي دهد چنانچه از تمام اين شاخه هاي جانبي روي شاخه گل دهنده  براي قلمه گيري استفاده شود،بيشتر قلمه هاي بالايي حالت زايشي و قلمه هاي پاييني حالت

رويشي را خواهند داشت.بنابر اين قلمه هاي بالايي در صورتيكه جوانه گيري نشوند به سرعت گل داده وقلمه هاي پاييني به زمان بيشتري براي گلدهي نياز دارند.براي جلوگيري از                                                                                   اين امر با حذف انتهاي شاخه تمامي قلمه ها بصورت يكنواخت وادار به رشد رويشي مي شوند.(10)

گلدهي قبل از موعد و طويل شدن قلمه ها پس از قلمه گيري مشكلاتي را در زمينه احداث بلوكهاي مادري ايجاد مي كند اين مشكل عمدتا در پاييز و يا هنگام برداشت اولين سري قلمه ها از بلوكهاي مادري جوان اتفاق مي افتد در صورت عدم جوانه گيري اين قلمه ها ممكن                                                                                                                                                                 ...جدا نمودن از پايه مادري است.معمولا پس از شروع تشكيل جوانه گل رشد ميانگره ها صورت ميگيرد .قلمه ها را در كارتن هاي  با جدار پلاستيكي در دماي صفر درجه چندين هفته مي توان نگهداري نمود.(31‌)                                                   

                                                                                                                                                                                                           

قبل از كاشت قلمه ها بايد برگهاي پاييني حذف شوند. برخي تيمارهاي هورموني نظير نفتالين استيك اسيد ( NAA) به غلظت25/0% همراه با پودر تالك ويا در برخي مواقع سال تيمار ايندول استيك اسيد (IAA) براي ريشه زايي ميخك موثرند.غلظت هاي بالاتر ممكن باعث آسيب وتاخير ريشه دهي شوند.استفاده از هورمونهاي پودري به انواع محلول ترجيح داده مي شوند زيرا كمتر به شيوع وگسترش بيماري كمك مي كند. ‌(28)                                                                                                                                                                                                                                             

دراين روش 5/2 سانتيمتر پايين ساقه ها توسط هورمون تيمار مي شود.ظاهرا تيمار فيزيكي انتهاي ساقه ويا محل برش تاثيري در ريشه زايي آن ندارد.(28)

محيط ريشه زايي معمولا ماسه مي باشد ولي اضافه نمودن پيت به آن باعث افزايش نگهداري ظرفيت آب ودر نتيجه بهبود كيفيت ريشه زايي مي گردد.در بسترهاي ازديادي اكثر گياهان مي توان پيت را به نسبت هاي مختلف بين 3/1 پيت +3/2 ماسه تا 4/3 پيت +4/1 ماسه استفاده نمود.استفاده از سيستم ميست باعث حفظ  ذخاير مواد غذايي در قلمه ها مي شود.استفاده از سيستم ميست امكان استفاده از نور بيشتر را ميسر مي سازد،به اين ترتيب قلمه ها قادر به فتوسنتز وتامين مواد غذايي خود مي گردند.قلمه ها را با فاصله 5 سانتيمتري كاشته ودر روزهاي گرم وآفتابي هر 4 تا 8 دقيقه به مدت 10 ثانيه با ميست آب پاشي مي كنند،برنامه آب پاشي بر حسب دوره نوري،شدت نور،دم و رطوبت فرق مي كند.نور كامل خورشيد در طول مرحله ازديادي باعث رشد سريع قلمه ها پس از ريشه دار شدن مي گردد.

قلمه هاي ميخك در محدوده دمايي وسيعي قادر به ريشه زايي مي باشند مثلا در زمستان مي توان دماي گلخانه را براي كاهش رشد هوايي قلمه ها به حدود 10 درجه سانتيگراد رسانيد ولي در اين صورت دماي بستر بايد 3 تا 6 درجه بيشتر باشد. تحت چنين شرايطي قلمه ها در 14 الي 21 روز ريشه دار مي شوند بنابر اين استفاده ازروش پا گرما بخصوص در زمستان ضروري به نظر مي رسد.(14)                                             

كشت مسقيم:

 ... مزاياي اين روش كشت صرفه جويي در نيروي كارگري،به حداقل رساندن كنترلهاي لازم،كشت قلمه ها در هر فصل از سال است. سريعترين رشد در كشت در اوايل ارديبهشت تا اوايل خرداد وكندترين رشد از آبان تا دي ماه ديده مي شود.(14)

فصل چهارم

 

تغذيه و آبياري

شرايط خاك :

...يكي ازعوامل موثر بر كيفيت وكميت گل ميخك تغذيه آن با هدف مصرف بهينه و متعادل عناصر غذايي براي محصول مي باشد.بطور كلي در ميخك محدوديت شديد نسبت به نوع بافت خاك وجود ندارد. مگر خاكهايي فاقد تخلخل،ذهكشي و تهويه مناسب باشند.

جهت بهبود خصوصيات فيزيكي وشيميايي و حجم مواد عالي در خاك مفيد است كه مصرف100-50 تن درهكتاركود دامي پوسيده  قبل از كاشت توصيه مي گردد.كاشت ميخك در گلدان نياز به خاك با تخلخل وذهكشي بالاتر از اغلب خاكهاي زراعي دارد.

تركيب خاكي مناسب شامل: 10% رس، 50% پيت،(يا مواد عالي جايگزين) و40% ماسه مي باشد.PH مناسب اين محصول بين 7-6 بوده وميزان شوري ds/m  2/2 وحد بحراني شوري ds/m 9/3 براي آن گزارش شده است.‌(14)

 

توصيه هاي كودي وعلائم ظاهري كمبود عناصر غذايي:

...از راههاي تشخيص كمبود عناصر غذايي در ميخك،شناسايي علائم ظاهري كمبود بوده كه احتياج به افراد باتجربه داشته واحتمال خطا در آن زياد مي باشد.لازم به توضيح است كه بهترين روش توصيه كودي بر اساس آزمون خاك واندازه گيري ميزان ميزان عناصر قابل جذب گياه در خاك مي باشد. تجزيه گياه نيز مي تواند جهت ارزيابي تغذيه گياه مورد استفاده قرار گيرد وزمانيكه با تجزيه خاك تواما انجام شود نتايج مطلوبي براي توصيه هاي كودي بعدي ايجاد مي نمايد.‌(3)

نكته حائز اهميت اين است كه نسبت عناصر غذايي در گياه از مقدار از مقدار مطلق آن در گياه گوياتر مي باشد.در اينجا به نقش وعلائم كمبود برخي از عناصر اشاره مي شود.

ازت با تحريك رشد گياه موجب افزايش شاخه هاي گل دهنده مي شود.مصرف بيشتر ازت بوسيله پتاسيم وكلسيم موجود در گياه متعادل مي گردد.مصرف بيش از حد ازت مي تواند اين تعادل را بر هم زده وموجب رشد زياد ونرمي شاخه در ميخك شود ودر نتيجه ضعف استحكام ساقه را ايجاد نمايد.كمبود ازت در ميخك باعث حالت پيچيدگي انتهايي مي شود،نوك برگها جفت شده و به مرور كه گياه رشد مي كند برگها حالت پيچيدگي به خود مي گيرند.همچنين موجب تشكيل برگهاي باريك وترد وشكننده  مي شود. برگهاي پاييني متمايل به زرد شده وموجب خشكيدگي نوك وحاشيه آنها مي گردد.(18)

...كمبود پتاسيم باعث كندي رشد،تاخير در رسيدن ودر كل كاهش كيفيت نگهداري گلها ميشود.كمبود پتاسيم ابتدا در برگهاي پيرتر، بصورت زرد شدن (كلروزيس) ظاهر شده وسپس به سرعت به خشكيدگي (نكروزيس) تبديل مي شود.(18)

علائم كمبود از وسط برگها آغاز مي شود. از علائم مصرف كود پتاسه اضافه بر نياز گياه،تيرگي زياد برگها وممانعت از رشد است.كلسيم يكي ديگر از عناصري است كه بر كيفيت ميخك موثر است وموجب استحكام بخشيدن به ديواره سلولي گياه شده ولذا گياهاني كه به خوبي نياز كلسيمي آنها تامين گرديده داراي ساقه ،برگها و گلهاي قوي مي باشند.كمبود كلسيم موجب سستي ساقه ها حتي ايجاد بافت مرده سفيد رنگ  در نوك برگهاي جوان مي شود (tips dead white leaf) كه با از بين ررفتن انتهاي ريشها مي تواند موجب كاهش عمر گلها شود.كمبود دير هنگام كلسيم موجب طويل شدن پرچم وخامه، بدشكلي گلبرگها وسفيد شدن اطراف آن مي گردد.مصرف كلسيم اضافه بر نياز گياه،منجر به كمبود بر(B) در گياه مي شود.آهن ومنيزيم هر دو براي ايجاد برگهاي سبز در ميخك لازم هستند و كمبود آنها موجب كاهش رشد گرديده وبرگها زرد وگاهي اوقات سفيد مي شوند.(13

جدول 2- ميزان مطلوب،كم وزياد عناصر غذايي در ميخك(18)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

                                                                                                                                                                                                     

                  زیاد                            مطلوب                                  کم 

N              2/5 <                     2/5 – 20/3                       19/3 – 90/2    

           

p               8/0 <                     8/0 – 25/0                       24/0 – 20/0      

         

 K             0/6 <                     0/6 – 80/2                       79/2 – 00/2     

          

CU              0/2 <                   0/2 – 00/1                       99/0 – 60/0   

 

mg              7/0 <                 7/0 – 25/0                            24/0-25/0

     

 S              8/0 <                     8/0 – 25/0                       40/0 – 20/0      

          

p.p.m                                  

     B     135– 101                  100– 30                            29  –  25    

              

     CU          30<                       30 –  8                               7  –  5    

                   

    Fe           200 <                    200 – 50                          49  –  31  

                

   Mn        200 <                    200 – 50                          49  –  31    

              

    Zn          200 <                    200 – 25                          14  –  16      

 

      

      

...كمبود آهن در برگهاي جوان بصورت رنگ پريدگي وكمبود منيزيم در برگهاي مسن ديده مي شود.كمبود منيزوم در اثر مصرف خيلي زياد كود پتاسه ممكن است مشاهده گردد.كمبود فسفر نيز موجب وقفه در رشد ريشه و به دنبال آن رشد هوايي گياه شده و علائم كمبود آن در برگهاي مسن پاييني بصورت لكه هاي سفيد همراه با رنگ سبز تيره مشاهده مي شود و موجب پديد آمدن برگهاي باريك وگلهاي كوچك مي گردد. مصرف زياد كودهاي فسفره موجب كمبود كلسيم،روي وبرخي ديگر از عناصر كم مصرف در گياه مي گردد.از علائم مشخص كمبود روي،كوچكي برگها (ريز برگي) وكوتاهي ميانگره ها مي باشد.(3)

ميخك نياز بالا به بر (B) داشته وكمبود آن با علائم تردي،ايجاد شكاف در محل اتصال برگ به ساقه در هنگام رسيدن محصول ويا بعد از قلمه زني،افزايش كاسه شكافي (اگر گل تشكيل شود) وتكامل ناقص غنچه گل،كوتاه شدن ميانگره ها وضخامت قسمت فوقاني ساقه همراه مي باشد.لازم به توضيح مي باشد كه كاسه شكافي ميخك صفت نامطلوبي جهت بازاريابي اين محصول بوده وعلاوه بر كمبود بر به عوامل ديگري از جمله تغذيه اضافي،خصوصيات ژنتيكي رقم،درجه حرارت بالا،افت ناگهاني دما در شب وميزان كم ازت نسبت داده مي شود.

كمبود بر سبب كاهش هورمون رشد در انتهاي شاخه ها شده ودر نتيجه رشد شاخه هاي جانبي زياد تر ميگردد. ميزان زياد پتاسيم ويا شوري مي تواند سبب كمبود بر در گياه گردد كه علائم كمبود آن حالت پيچ خوردگي و نكروز شدن انتهاي برگها همراه با كاهش رشد گياه مي باشد.ميخك در مقايسه با اغلب گياهان زينتي تحمل بيشتري به مقادير زياد بر(B) قابل استفاده در خاك نشان مي دهد.در اثر كمبود موليبدن نوك برگها سفيد گرديده وحالت سستي و آويختگي وپيچ خوردگي بخشي از برگها به چشم مي خورد.(13)

در فصل زمستان در صورتي كه گلخانه هاي ميخك فاقد تهويه مناسب باشند علائم كمبود دي اكسيد كربن ديده مي شود.علائم زيادي مصرف ازت،رشد علفي وآبدار شدن بافت وحساسيت به آفات وامراض خواهد بود.كمبود دي اكسيد كربن باعث كاهش فتوسنتز وميزان قندهاي ذخيره اي در گياه مي شود كه در نهايت طول عمر پس از برداشت را كاهش مي دهد. در صورت تغذيه گياه با دي اكسيد كربن لازم است گياه از نورو بر(B) كافي برخوردار باشد.‌(13)

 

تغذيه ميخك به نوع بستر كاشت وميزان عناصر غذايي در آن رقم ،مرحله رويش وسيستم مصرف كود (پخش مستقيم آب وكود fertigation وغيره) بستگي دارد.در خاكهاي با بافت سبك ونفوذ پذيري بالا وذهكشي مناسب لازم است كودهاي ازته وپتاسه بصورت تقسيط شده ...مصرف گردند.اين دو كود را مي توان بصورت دائمي با غلظت كم در آبياري وبصورت دورهاي با ميزان بالاتر استفاده كرد.‌(34)

بهترين روش استفاده كودهاي شيميايي در ميخك مصرف توام آب وكود (fertigation) است. اين روش ضمن افزايش كميت و كيفيت گل توليدي موجب موجب اتلاف آب وعناصر غذايي و افزايش راندمان آنها ميگردد.مصرف حداقل ppm200 ازت وهچنين پتاسيم در آب آبياري مي تواند موجب ارتقاع كيفيت بوته هاي ميخك شود.(39)

به منظور اطمينان از بهينه بودن تغذيه گياه مي توان از تجزيه گياهي جهت كنترل وضعيت عناصر غذايي در گياه وتصحيح احتمالي بهره برد.(14)

در تحقيقي بر روي ميخك ميزان مناسب K,P,N براي توليد بيشترين تعداد گل به ترتيب 27/5،31/0،8/3 درصددر گياه گزارش گرديد. در بررسي ديگر ميزان مناسب NA2O,MGO,CAO,K2O,P2O5,N براي توليد حداكثر بيومس گياهي به ترتيب 10/3،50/0،60/2،4/2،60/0،و40/0 درصد گزارش شد.مشخص گرديد گياه ميخك طي يك دوره 238 روزه با تراكم 25 بوته در متر مربع به ميزان 747،53 و282 كيلوگرم در هكتار به ترتيب عناصر N,P,K از خاك با نسبت 6/2،2/0،1 برداشت نموده است.در تحقيق به عمل آمده در ايستگاه ملي تحقيقات گل وگياه محلات مشخص گرديد كه مصرف ازت به ميزان 450-350 كيلوگرم در هكتار مي تواند سبب افزايش تعداد گل در بوته،قطرغنچه،ارتفاع شاخه گلدهنده، عمر پس از برداشت و تعداد گل در واحد سطح در ميخكهاي يكساله گردد.مصرف پتاسيم تا ميزان 400-300 كيلوگرم در هكتار نيز موجب افزايش تعداد گل در متر مربع مي شود.(3)                                        

آبياري ميخك:

...ميخك نياز به تامين منظم آب آبياري ورطوبت خاك جهت ايجاد ريشه هاي عميق دارد.

در كاشت ميخك مي توان از روشهاي مختلف آبياري بصورت فاروئي،باراني وقطره اي بسته به شرايط محيط استفاده نمود.در روش قطره اي ضمن صرفه جويي در مصرف آب،احتمال شيوع بيماريها بسيار كاهش مي يابد.(14)

تناوب آبياري تحت اثر بافت خاك،شرايط محيطي وميزان رشد گياه تعيين ميگردد.جهت اطمينان از آب كافي مي توان از وسايلي همچون تانسيومتر استفاده نمود بر اين اساس در مكش هاي بين 5/0 و7/0 بار اقدام به آبياري در گلخانه مي شود.آبياري متناوب اضافي وزهكشي نامناسب بويژه در خاكهاي سنگين با تهويه ضعيف،موجب رشد كم ريشه،كلروزيس ...(سبز زردي) وكيفيت پايين ميخك مي شود.ميزان سديم وكلر به ترتيب در سيستمهاي معمول آبياري (سيستم باز داراي زهكش) كمتر از7/0 و5/0 ميلي مول در ليتر باشد.آب آبياري لازم است داراي كيفيت مناسب باشد.بر اثر تحقيقات در محيط هاي آب كشت ميزان بيكربنات در آب آبياري بايستي كم (كمتر از يك ميلي مول در ليتر) باشد تا از اختلال وجذب عناصر غذايي از جمله آهن جلوگيري شود.در صورت بالا بودن بيكربنات با استفاده از اسيدها (اسيد نيتريك،اسيد فسفريك) مي توان نسبت به خنثي نمودن آن اقدام شود.(7‌)      

توصيه و پيشنهادات كودي:

...1--قبل از مبادرت به كاشت ميخك اقدام به تهيه خاك از نظر عناصر غذايي ضروري پرمصرف وكم مصرف لازم مي باشد.

2-مصرف كودهاي شيميايي ازته و پتاسه لازم است به صورت تقسيط شده (بويژه در خاكهاي سبك) در طول دوره رشد مصرف گردد.فسفر وعناصر ميكرو را مي توان بصورت يكجا قبل از كاشت بر اساس آزمون خاك استفاده نمود.

3-جهت افزايش راندمان كمي وكيفي محصول استفاده از سيستم تغذيه توام آب وكود توصيه مي گردد كه موجب مصرف اقتصادي تر كود وهمچنين آب مي شود ودر صورت استفاده از اين سيستم مي توان از تركيبات كودي كاملا محلول ساير عناصر پرمصرف وكم مصرف در طول دوره رويش گياه استفاده نمود كه در اين صورت سيستم آبياري مناسب نياز مي باشد.

4- جهت پي بردن به وضعيت عناصر غذايي در گياه وبهينه نمودن آن اقدام به تجزيه گياه گردد.

5-حداقل يك بار به منظور پي بردن به ميزان آنيونها وكاتيونهاي موجود در آب وتصحيح احتمالي آن نياز به تجزيه آب آبياري مي باشد. به عنوان مثال در صورت وجود بيكربنات بيش از حد مجاز،نياز به خنثي سازي توسط اسيد دارد.

6-استفاده از محلول پاشي كودهاي حاوي كلسيم وعناصر ميكرو در طول دوره رويش وبويژه قبل از برداشت گل در افزايش طول عمر گلهاي بريده موثر مي تواند باشد كه بدين منظور رعايت كليه نكات فني مربوطه واحيانا مشورت با كارشناسان تغذيه گياهان زينتي ضروري مي باشد.

7-محيطهاي بسته گلخانه اي در هواي سرد هواي سرد زمستان با روزهاي آفتابي كه فاقد تهويه مناسب مي باشند نياز به كنترل غلظت CO2 در صورت كمتر بودن از حد مجاز بحراني (300 ميلي ليتر در ليتر) جهت تامين آن اقدام شود.تحقيقات نشان داده تا غلظت 1000 ميلي ليتر موجب بهبود عملكرد گرديده است.(14)

 

فصل پنجم

 

آفات وبيماريهاي ميخك

آفات ميخك:

تريپس ميخك:

... گونه هاي مختلفي از تريپس موجب خسارت بر روي ميخك مي شوند.از گونه هايي كه خسارت بيشتري وارد مي كند تريپس پيازها يا thrips tabaci  مي باشد.علائم خسارت اين آفت روي گل ميخك بصورت لكه هاي نقره اي رنگ روي برگها ،تغيير رنگ وتغيير شكل گلبرگهاي گل مي باشد.خسارت اين آفت در شرايط گرم وخشك شديدتر است.(19)

پوره هاي سنين مختلف با تغذيه از بافت از بافت گياه موجب خسارت مي شوند.مرحله بالغ حشره در داخل خاك تشكيل مي شود.جمعيتهاي قابل توجه اي از آفت در داخل گلخانه تشكيل مي شود.در مكانهاي غير حفاظت شده (خارج از گلخانه) حشرات ماده معمولا در داخل خاك زمستان گذراني مي كنند.(19)

گونه هاي ديگر تريپس thrips spp نيز روي ميخك خسارت وارد مي كنند.

جهت كنترل اين آفت سمپاشي با يك حشره كش سيستميك به محض مشاهده اولين علائم خسارت آفت وتكرار اين سمپاشي در دوره هاي منظم ضروري بنظر مي رسد،ترجيحا سمپاشي بايد قبل از گلدهي انجام گيرد.(22)

گونه هاي مختلف جنس Orius از شكارگرهاي مهم تريپس هستند كه در حال حاضر در گلخانه هاي اروپا عليه اين آفت بكار برده مي شود.(22)

 

كنه ها:

...كنه دو نقطه اي teiranvchus urticae وكنه تارتن قرمز گلخانه اي t.cinnabarinus موجب خسارت شديد بر روي ميزبانهاي گلهاي زينتي از جمله ميخك مي شوند.اين گروه از آفات در فصل تابستان ودر هواي گرم وخشك خسارت زياد وارد مي كنند.خسارت ايجاد شده توسط اين دو كنه بصورت ايجاد لكه هاي زرد،برنزه وقهوه اي بر روي برگ بهمراه تنيدن انبوه تار روي اندامهاي مختلف ميزبان مشاهده مي شود.آلودگي شديد در شرايط گرم وخشك سبب كوتولگي گياه ومرگ ناگهاني آن مي شود.استفاده از يك كنه كش عليه مراحل تخم ويا مرحله بالغ آفت،انتخاب كنه كش كه موجب گياه سوزي نشود،همچنين استفاده از كنه كشهايي كه كمتر باعث مقاومت شوند توصيه مي گردد.استفاده از كنه كشهاي  گرانوله سيستميك موجب كنترل طولاني مدت آفت مي شود.استفاده از كنه شكارگر phytoseiuhus persimilis در گلخانه ها توصيه شده است.(20)

شته ها: سه گونه شته

Euphorbiae…  Macrosiphum  Aphis sambuci ,Myzus persicae, از  روي ميخك گزارش شده اند.

شته ها در هواي خنك مشاهده مي شوند.خسارت اصلي شته ها به جهت انتقال ويروسهاي ميخك از جمله  Carnation latent virus مي باشد اگر چه خسارت مستقيم از ناحيه تغذيه شته زياد اهميت ندارد اما در مواقعي كه جمعيت آن بالا باشد سبب بد شكلي برگ،گل،وجوانه ها شده وسبب كوتولگي شاخه هاي انتهايي مي شود.

زمستان گذراني اين گروه از آفات بيشتر بصورت مرحله تخم صورت مي گيرد.اما گاهي نيز بصورت بالغ زمستان گذراني مي كنند.استفاده از شته كشها بعداز ظهور اولين شته ها روي ميزبان وتكرارسمپاشي ها ضروري به نظر مي رسد.(19)

 

شب پره گاما (Lep.;Nocuidae) (L.) Autographa gamma:

...يكي از آفات مهم گلخانه اي كه به ميزبانهاي متعدد حمله مي كند.اندازه حشره40-35 ميلي متر مي باشد.بالهاي جلويي قهوه اي مايل به خاكستري كه علامت شبه حرف گاما (&) يوناني با رنگ نقره اي بر روي بالها قرار دارد.بالهاي عقبي شب پره قهوه اي روشن با حاشيه سياه رنگ يا قهوه اي مايل به سياه مي باشد.(37)

لاروها سبز مايل به سياه وبه طول 45-35 ميلي متر مي باشند.نوارهاي سفيد يا زرد رنگ در طول بدن لارو به چشم ميخورد.لاروها معمولا در شب به برگها،جوانه ها وگل حمله كرده واز آن تغذيه مي كنند.خسارت آفت بر روي برگها بيشتر مشهود است ااما از خسارت مستقيم آفت بر روي جوانه وگل موجب موجب توقف رشد شاخه ها با توليد جوانه هاي بد شكل مي شود.(40)                                                                         

براي كنترل آفت سمپاشي هاي منظم و از بين بردن لاروهاي مشاهده شده ضروري مي باشد.استفاده از حشره كشهاي تمامي فسفره براي مبارزه با اين آفت توصيه مي شود. از آفات پروانه اي ديگر كه ممكن است به ميخك خسارت بزنند مي توان lacanobia,hadena bicruris,olevacea اشاره كرد كه همگي جزء خانواده Noctuidae مي باشند.(22‌‌)                                                                                

بيماريهاي ميخك

بيماريهاي قارچي ميخك:

...پژمردگي فوزاريمي ميخك:بيماري پژمردگي فوزاريمي ميخك  يكي از بيماريهاي مهم اين گياه مي باشد ويكي از عوامل محدود كننده توليد گل بشمار مي رود كه سبب خسارت شديد در نواحي مختلف ميخك كاري دنيا مي شود.(21)

عامل بيماري قارچي است بنام Fusarium oxysporum f.sp.dianti قارچ عامل بيماري در همه مراحل رشد به گياه حمله مي كند.مشخص ترين نشانه هاي بيماري در هنگامي كه شاخه ها ظاهر مي شود به اين صورت است كه رشد شاخه ها به كندي صورت گرفته وبه تدريج پژمرده مي شوند.اين پژمردگي اغلب از يك طرف بوته آغاز مي شود.رنگ سبز برگها وساقه ها به رنگ سبز خاكستري روشن ودر نهايت به رنگ زرد كاهي در مي آيد،در نهايت كل بوته كاهي در مي آيد.(21)

در برش عرضي ساقه گياه در نزديكي طوقه نكروز آوندي در اثر مسدود شدن آوندها توسط قارچ مشاهده مي شود.در مزارع بيماري تنها در اواخر تابستان واوايل پاييز كه درجه حرارت براي بروز علائم مناسب باشد ظهور مي كند.نظر به اين كه در بيشتر گلكاريها،ميخك در داخل گلخانه در شرايط كنترل شده پرورش داده مي شود .قارچ بيماري در تمام طول سال مي تواند به صورتهاي مختلف وجود داشته باشد وفصل نامساعد سال را بگذراند.عامل بيماري در تمام طول سال از بوته هاي آلوده جدا مي شود.(21)

براي كنترل بيماريهاي فوق روشهاي متعدد ارائه شده است.مهمترين فاكتورهاي جلوگيري از عامل بيماري استفاده از ارقام مقاوم به بيماري مي باشد .در تحقيقي كه در ايران انجام شده است مشخص گرديد كه ارقام قرمز و صورتي مقاومت كمتري نسبت به ارقام سفيد وزرد در برابر قارچ عامل بيماري از خود نشان مي دهند.(22)

استفاده از متيل برومايد براي ضدعفوني خاك گلخانه يكي ديگر از روشهاي توصيه شده براي مقابله با اين بيماري مي باشد.هر چند اين روش بخصوص در گلخانه هايي كه از ارقام حساس استفاده شده است هميشه سودمند نيست.استفاده از سموم سيستميك مانند بنوميل به ميزان 3 گرم در هر متر مربع در دوره هاي يك ماهه اثر مطلوبي در كنترل بيماري دارد.

استفاده از سم كاربندازيم به ميزان 5 گرم در هر متر مربع در مرحله اول ودر دوره هاي بعدي با ميزان 5/2 گرم به فاصله يك ماهه در كنترل بيماري اثر مطلوبي دارد.استفاده از روشهاي غير شيميايي مانند سولاريزاسيون خاك (آفتاب دهي خاك) با استفاده از پوششهاي ...نايلوني شفافي كه به مدت يك ماه در طول فصل تابستان بر روي خاك كشيده مي شود.از روشهاي توصيه شده اي است كه قابل مقايسه با روشهاي شيميايي مي باشد.(22)                                                                                                                                                                                                                         

استفاده از كودهاي نيتراتي به جاي كودهاي آمونيومي جهت كاهش خسارت اين بيماري توصيه شده است.اين بيماري در خاكهاي اسيدي بيشتر از خاكهاي خنثي يا قليايي مشكل آفرين است.لذا افزودن هيدروكسيد كلسيم به خاك به كنترل بيماري كمك شاياني خواهد كرد،اما از                                                                                                                                                                        پديد آمدن آن جلوگيري نخواهد كرد.

گونه هاي ديگري از جنس fusarium شامل f.equisri ،f.solani ،f.roseum در روي ميخك باعث پوسيدگي ساقه مي شود.(21)                                                                                         

                             

لكه برگي وپوسيدگي ساقه آلترناريائي:

...علائم بيماري لكه هاي كروي وبه موازات رگبرگهاي اصلي روي برگ تشكيل مي شود.اين لكه ها در ابتدا كوچك وارغواني بوده،مرز سبز مشخصي آنها را از زمينه برگ مشخص مي كند وبا بزرگ شدن لكه مركز آنها بيرنگ مي شود.لكه هاي مزبور بر روي ساقه نيزسبب پوسيدگي نسوج مورد حمله مي شوند.(25)

عامل بيماري قارچ Alternaria dianthi مي باشد.همچنين A.dianrhicola ونيز A.alternata از روي ميخك جداسازي شده است.كنترل ششيميايي قارچ عامل بيماري با استفاده از سموم حفاظتي مانكوذب وكلروتاونيل (براوو) نسبت به سموم سيستميك اثرات بهتري را از خود نشان داده است.ارقام با رنگ گل قرمز داراي مقاومت بالاتري نسبت به اين بيماري مي باشند.(25)

 

پوسيدگي ريشه فيتوفترايي:

...علائم بيماري بصورت پوسيدگي ريشه،تيره شدن نسوج ساقه در نزديكي خاك و پژمردگي برگها در گلخانه هاي كاشت ميخك مي باشد.(26)

عامل بيماري قارچ phytophthora capsici مي باشد.همچنين گونه ها وواريته هاي ديگر قارچ شامل p.cryptogea,p.nicotiana,var.parasitica نيز از روي ميخك گزارش شده است.

...استفاده از قارچ كش ريدوميل به ميزان توصيه شده است .ضد عفوني خاك قبل از كاشت به روشهاي شيميايي (متبل برومايد) ويا غير شيميايي (آفتابدهي خاك) واستفاده از عوامل بيوكنترل مانند T.harizianum نيز براي كنترل بيماري توصيه شده است.

عوامل بيماري زاي قارچي ديگري نيز از روي ميخك گزارش شده است كه كم وبيش موجب خسارت بر روي آن مي شود.(38)

Rhizoctonia solani موجب پوسيدگي ريشه وطوقه در قلمه ها وگياهان كامل ميخك مي شود.براي كنترل اين بيماري فرو بردن قلمه ها در كاپتافل 2/0% يا باويستين 1/0% قبل از كاشت قلمه ها در بستر ماسه توصيه مي شود.

Botrytis cinerea باعث پوسيدگي غنچه وگل در روي گياهان ميخك مي شود. 

زنگ ميخك در اثر Uromyces  caryophllinus=(U.dianthi) پژمردگي فيالوفورائي در اثر Phialophora cinerescens از ديگر بيماريهاي ميخك مي باشد.(26)                                                                                                                                                                                                                                       

بيماريهاي ويروسي ميخك:

...اهميت بيماريهاي ويروسي ميخك ودرصد خسارت اقتصادي عمده اي كه به توليد كنندگان قلمه هاي ميخك وارد مي آورند به خاطر آلودگيهاي تركيبي اين ويروسها مي باشد كه اثرات تشديد كنندگي دارند.با توجه به اين كه همه اين ويروسها از طريق تكثير رويشي منتقل مي شوند وبا توجه به اين كه اين روش تكثير در ميخك كاري استفاده مي شود لذا اين بيماري در اكثر ميخك كاريها مشاهده مي شوند.ويروسهاي اصلي وخسارت زاي ميخك شامل موارد زير مي باشند.(32)

 

Carnation mottle virus :علائم بيماري ايجاد شده توسط اين ويروس روي گياه بصورت رنگ پريدگي (mottle) ديده مي شود اين علائم فقط در مقايسه با گياهان سالم قابل شناسايي است.اين ويروس به سرعت در گلخانه ها مي تواند از تماس دست آلوده به گياه سالم ويا از طريق تماس برگ آلوده با برگ سالم منتقل شود.(32)

 

Carnation latent virus :

اين ويروس گاهي بر روي ميخك علائم خفيفي ايجاد مي كند وگاهي نيز بدون علائم مي باشد.به راحتي توسط شته ها با رابطه ناپابا منتقل مي شود .از طريق دانه گرده و بذر منتقل نمي شود.(29)

Carnation vein mottle virus :

...علائم گياهان آلوده در صورتي كه به ويروسهاي ديگر ميخك آلودگي نداشته باشند بصورت تركيب موزاييك خفيف ونقاط كلروتيك همراه با لكه ها ونقاط با رنگ سبز تيره در بعضي از رگبرگهاي برگهاي جوان ديده مي شود.برگهاي پيرتر اغلب بدون علائم هستند.علائم ممكن است در طي زمستان در بعضي از ارقام خيلي خفيف باشد اما در كولتيوارهاي ديگر بطور آشكار ديده مي شود.عملكرد گل ممكن است در گياهان آلوده كاهش يافته و شكستگي رنگ وتغيير شكل گل ممكن است ديده شود.زمانيكه گياه با CMOV آلوده باشد علائم تشديد مي شود.ويروس توسط شته ها با رابطه ناپايا منتلق مي شود.(29)

 

Carnation ring spot viru:

علائم بصورت موزاييك خفيف برگ،لكه حلقوي،كوتولگي،تغيير شكل در ميخك وگاهي اوقات همراه با سوختگي نوك برگ ديده مي شود.گلها در اثر آلودگي با ويروس تغيير شكل داده وداراي كيفيت پايين هستند.اين ويروس در ميخك كاريهاي مناطق حاره اي گسترش دارد.ويروس توسط نماتد هاي خاكزي منتقل مي شود.(29)

 

Carnation neerotic fleek virus:                                   

علائم در گياهان آلوده به ويروس به صورت موزاييك خفيف،نوارهاي نكروتيك در طول برگ ونقاط نكروتيك قرمز ويا نوارهاي خاكستري رنگ ديده مي شود.

ويروس توسط شته بصورت نيمه پايا منتقل مي شود.ويروس داراي گسترش جهاني مي باشد.(33)                                                                                                                                                                                   

                                                   

Carnation etched ring virus:

خسارت ويروس بر روي ميخك اغلب بدون علائم مي باشد اما گاهي خطوط با نقاط كلروتيك بر گياه ديده مي شود.از طزيق شته ها با رابطه نيمه پايا منتقل مي شود.گسترش ويروس در سطح جهاني مي باشد. (33)                                                              

همچنين ويروس Impatient necrotic spot virus نيز از روي ميخك گزارش شده است كه علائمي مانند كوتولگي،لكه هاي نكروز،زردي وپژمردگي ايجاد مي كند.جهت كنترل ...بيماريهاي ويروسي ميخك رديابي ويروسها در مراحل اوليه تكثير از اهميت بالايي برخوردار است.استفاده از تكنيك ELISA جهت اين كار توصيه شده است.(36)

استفاده از تكنيك كشت بافت و گرما درماني بهترين روش حذف ويروسها از گياهان آلوده مي باشد كه امروزه در كشورهاي مختلف بصورت تجارتي اين كار صورت مي گيرد.سمپاشي عليه حشرات ناقل ويروسها در مواردي كه ويروس از طريق پايا منتقل مي شود به كنترل بيماري كمك خواهد كرد.در حاليكه در صورت انتقال ويروس از طريق ناپايا يا سمپاشي ها اثر زيادي در كنترل ويروس نخواهد داشت.همچنين كنترل وحذف نماتدهاي خاكزي ناقل ويروس به كاهش بيماري كمك خواهد كرد.(36)

 

بيماريهاي باكتريايي ميخك:

...تاكنون باكتري Pseudomonas woodsii, P.carnopvlli به عنوان عوامل بلايت وپژمردگي ميخك گزارش شده اند.

P.woodsii  موجب ايجاد نقاط زرد وكوچك آبسوخته بر روي برگها مي شود.اين علايم با كاربرداكسيد تتراسايكلين به ميزان  ppm407 -204 ماده خالص كاهش مي يابند.اما كنترل اقتصادي به اين روش امكان ندارد.استفاده از ارقام مقاوم جهت كاهش خسارت توصيه شده است.

PV.dianthicola،E.chrvsanthemi نيز P.caryophvlliهر دو باعث پژمردگي آوندي بر روي ميخك مي شوند.

بطور كلي براي كنترل عوامل پژمردگي باكتريايي در صورت وجود ارقام مقاوم استفاده از اين ارقام،بهداشت گلخانه،اجتناب از زخمي شدن گياه واقدامات كنترلي عليه حشرات،زهكشي گلخانه ها واستفاده از تركيبات هر 10 تا 7 روز پس از ظهور بيماري توصيه شده است.(24)

 

بيماريهاي ايجاد شده توسط نماتدها :

...اين گروه از موجودات در خاكهاي شني وبسترهاي كاشت زميني مي تواند خساراتي جدي به ميخك وارد سازد.گونه هاي مختلف جنس Meloidogyne از روي ميخك گزارش شده اند.خسارت نماتدها به ريشه هاي ميخك خود باعث شيوع بيماريهاي خاكزي ديگري مي شود.علائم بيماري بصورت ايجاد گره هاي متعدد در روي ريشه وضعف عمومي گياه مي ...باشد.نماتدهاي جنس هاي ديگر از جمله Xiphinema sp., Longidorus sp. در انتقال ويروس Carnation ring spot virus نقش عمده اي دارند.

كنترل اين عوامل با استفاده از نماتد كشهاي انتخابي،ضدعفوني خاك قبل از كاشت با استفاده از سموم ترخيني يا استفاده از پوششهاي پلي اتيلني شفاف در روي سطح خاك (آفتابدهي خاك) ميسر مي باشد.آيش واستفاده از ارقاغم مقام از روشهاي ديگرمبارزه با اين بيماري مي باشد.(23)

فصل ششم

 

فيزيولوژي پس از برداشت

فیزیولوژی پس از برداشت گلهای شاخه بریده میخک :

...گیاهان زینتی بویژه گل های شاخه بریده زندگی کوتاهی ندارند ومعمولاً برای استفاده بیشتر مصرف کنندگان در نزدیکی بازارهای مرکزی کشت می شوند.درسالیان اخیرتوجه روزافزونی به غیر گلدانی حمل ونقل وانبار گیاهان زینتی شده است به گونه ای که طول عمرپس ازبرداشت گلها یکی از مهمترین شاخص های ارزیابی گلهای عرضه شده به بازار وارقام معرفی شده جدید می باشد وتوانایی انبارنمودن گلهای شاخه بریده یک ضرورت درصنعت گلکاری برای امر بازار رسانی می باشد.امروزه برای عرضه های شاخه بریده دربازار های جهانی جمله بازار گل آلسمیر یک حداقل  عمر قائل شده اند.(9)

 

1- تنظیم جریان بازار و تعدیل نوسانات  شدید قیمت گلهای شاخه بریده دربازار عمده فروشی.

2-کاهش زوال ناشی از کم شدن تقاضای پیش بینی نشده .

3-پیش بینی تعطیلات وروزهای ویژه.

4- بهبود راندمان تولید وکاهش مصرف سوخت

5- امکان نقل وانتقال طولانی کل وکاهش مصرف سوخت

6- عرضه گل خارج از فصل(8)

هرچند سردخانه ها ،انبارهای تحت فشار کم وانبارهای کنترل اتمسفر بهترین شیوه ها برای نگهداری کیفیت همه محصولات باغبانی می باشند.

ولی در مورد گل ها استفاده ازموادشیمیایی تکنیکی است که درمورد میوه وسبزیها قابل استفاده نمی باشد.به هر حال در سالیان اخیر تحقیقات بسیاری در مورد شیوه های افزایش طول عمر گل های شاخه بریده صورت گرفته است که چاپ هزاران مقاله دهها جلد کتاب و برگزاری سمپوزیمومهای تخصصی موید این موضوع می باشد.

 مشخص گردیده است که حتی یک سوم از طول عمر کل شاخه بریده متاثر از شرایط پرورشی قبل از برداشت و دو سوم از طول عمر گل شاخه بریده متاثر از شرایط پرورشی قبل ازبرداشت ودو سوم دیگر متاثر ازشرایط محیطی پس ازبرداشت می باشد.(10)

عوامل اصلی پس ازبرداشت موثر  درطول عمر گل های شاخه بریده :

...عوامل اصلی پس ازبرداشت که سبب پیری یا درواقع پژمردگی گل های شاخه بریده می شوند عبارتنداز:

درجه حرارت: بالابودن درجه حرارت ( درجه حرارت مناسب برای نگهداری انواع میخکها 5% تا 4درجه سانتیگراد می باشد) درجه حرارت محیطی،مهمترین عامل موثر در کیفیت گل پس از برداشت می باشد.درجه حرارت پایین شدت تنفس ومصرف کربوهیدرات ها و سایر مواد ذخیره ای و حساسیت در مقابل اتیلن ازدست دادن آب ورشد میکروب ارگانیسم ها را کاهش می دهد.(5)

 

رطوبت نسبی:کمبود رطوبت نسبی مناسب70 تا90% می باشد)اگرگل ها  پس ازبرداشت درمعرض هوای خشک قرار بگیرند آب ازدست می دهند.میخکهایی که20%وزن تازه اولیه خود را ازدست بدهند درآستانه پژمردگی قرار می گیرند.(11)

 

اتیلن:1- تولید گازاتیلن که علل پیری یا پژمردگی گل ها می باشد و تولید گاز اتیلن در اثر آفات بیماری ها،گرده افشانی،صدمات فیزیکی وجود گل هاوگلدان فاسد دود موتورها تشدیدمیشود.(1)

2-با کاهش یا جلوگیری از عوامل تشدید کننده فوق و با استفاده از مواد شیمیایی مختلف درآب گلدان می توان از تولید یا فعالیت اتیلن جلوگیری نمود.(1)

 

آلودگی میکروبی:

...آلودگی  میکروبی که معمولاً با انسداد آوندها مانع جذب آب توسط شاخه گل می شود وبا میکروب کشهایی چون هیپوکلریت سدیم ( ماده موثره وایتکس)(5%تا1درهزار)یا-8هیدروکسی کینولین(200تا ppm می توان جلوی فعالیت منفی آنها را گرفت.

درآزمایشی با یک باکتری گرم ومنفی جدا شده ازگل های بریده میخک نگهداری شده کاهش می دهد.(19)

منابع غذایی:محدودیت منابع غذایی در ساقه گل که معمولاً با افزودن قند ساکاروز به آب گلدان می توان این نقیضه را جبران نمود.به طور طبیعی درپیری گل های میخک مصرف کننده کربوهیدرات ها ابتدا گلبرگها وبعد نوبت تخمدان می شود که تداوم این فعالیت سینک به ...تداوم متابولیزم ساکاروز یا ذخیره ساکاروز درگل بریده میخک ارتباط دارد. در گل های تیمار شده باتیوسولفات نقره،گلبرگ ها همچنان سینک غالب باقی می ماندند وفعالیت اینورتاز اسید فعالترین آنزیم درمتابولیسم ساکاروز درمیخک، درتخمدان های به گل های تیمار شده درسطح بالاتری بود .تیمار گل ها با ساکاروز در غلظت بالا(40%تا50%) قبل از حمل کامیونی کیفیت راتا حد زیادی بهبودبخشیده وطول عمر گلایلها میخکها وداودی ها را افزایش می دهد.تیمار کوتاه مدت قند به ساقه گل ها قبل ازانبار درگل های میخک،گلایل،پرنده بهشتی وداودی مفید بوده است.دلیل این امر ارزش قند به عنوان یک ماده غذایی (substrate ) واثر اسمزی (Osmotic ) آن می باشد که پتانسیل آب را کاهش می دهد وبعد ازانبار به جذب کافی آب کمک می کند وازآنجا که جذب آب برای توسعه سلول ها در هنگام باز شدن غنچه گل ضروری است.اهمیت دو چندان می یابد.نکته کلیدی در تیمار کوتاه مدت ساقه گل با قند استفاده ازغلظت بالای قند در محلول به گونه ای که به برگ یا غنچه خسارتی نرسد می باشد.در گل داوودی به علت داشتن برگ های نازک با سطح زیاد خسارتی نرسد می باشد.درگل داوودی به علت داشتن برگ های نازک با سطح زیاد صدمات برگی ناشی از محلول های قند شایع می باشد در حالی که صدمات ناشی ازتیمار کوتاه مدت قند در میخک ها حتی با غلظت قند یک مسئله حساس می باشد.(3)

تمامی قندها ی موجود در محلول های نگهداری برای رشد میکروارگانیسم هایی که تمامی قندها ی موجود درمحلول های نگهداری برای رشد میکروارگانیسم هایی که آوند ساقه رامسدود می کند بسترمناسبی ایجاد می کند بنابراین درمحلول نگهدارنده گل ها،قندها بایستی بامیکروب کش ترکیب شوند.(18)

درآزمایشاتی درسال1981برروی میخک های رقمSamantha  که درمرحله غنچه بریده شده بودند غلظت های ساکاروز4% تا12%بررسی گردید و مشخص شد.بهترین تیمار،استفاده ازساکاروز6تا8%می باشد که عمر گلدانی میخکهای شاهد (5-4روز)را به بیشتر از10 روز افزایش داد.

درآزمایشاتی مشخص شد که در گل میخک فیتوهورمون نقش مهم آغاز و تنظیم فرایندهای بیوشیمیایی ضمن پیری (پژمردگی) گلبرگ را بعهده دارد .تیمار گلها با بازدارنده سنتز اتیلن یا فعالیت اتیلن از پیری گلبرگ های میخک جلوگیری می نماید.شروع پیری گلبرگ ها درمیخک با یک افزایش شدید در تولید اتیلن همراه است .این افزایش نتیجه افزایش فعالیت آنزیم های ACC سنتتاز وآنزیم تشکیل اتیلن (EEE )

میباشد که به ترتیب با تغییر S-adnosyImethionine (SAM)بهACCو

...واکسید اسیون ACC به اتیلن صورت می گیرد.گل های بریده میخک مقادیر کمی اتیلن درست پس از برداشت تولید می کنند حداکثر تولید اتیلن چند روز پس از برداشت درست قبل ازآغاز پژمردگی گلبرگ ها صورت می گیرد.این افزایش شدید در تولید اتیلن همچنین در میخکهایی که روی بوته مادری باقی می ماند نیز مشاهده می شود.در گلهای شاخه بریده میخک کاربرد اکسینها معمولاً پیری را تسریع می نمایند و مقدار Acc رادر گلبرگهاومادگی افزایش داده وتولید اتیلن را افزایش داده.(13)

.در میان هورمون ها و سایتوکینینها(ازجمله)اغلب برای افزایش طول عمر گل استفاده می شوند مشخص شده است  که سیتو کینینها طول عمر میخکها را بوسیله کاهش حساسیت  گلها به اتیلن وممانعت از تولید اتیلن افزایش می دهند.کاربرد سیتوکینینها در گل ها بویژه پیش از انبار یا حمل ونقل طولانی مدت به منظور کاهش از بین رفتن کلروفیل (رنگ سبز برگها ) در تاریکی توصیه شده است.بر عکس سیتوکنین ها اسید ابسسیک معمولا تسریع کننده پیری گلبرگ ها و اتیلن کلیماکتریک می باشند.أرازمایشاتی در سال 1986 مشخص گردید که در ضمن پیری گلبرگ ها ی رز ومیخک مقدارABA افزایش می یابد.این افزایش قبل از کاهش وزن تازه مشخص شده ومی توان بوسیله پیش تیمار سولفات نقره یا co2 ازآن ممانعت کرد.

هورمون جیبرلین اثر کمتری روی افزایش طول عمر میخک داشته است ومعمولاً باز شدن  گل های میخک راتسریع می کند.همچنین کند کننده های رشد مانند بازشدن گل های میخک را تسریع می کند .همچنین کند کننده های رشد مانند (1)

Ppm  SADH (hlormequat )500 ppm ccc (Daminozid )B-9   

500 سبب افزایش طول عمر گل های میخک شده اند .

 

اجزای مورد استفاده در محلول های شیمیایی نگهداری گل های شاخه بریده میخک :

...بیشتر نگهدارنده های گل حاوی مواد قندی ، بازدارنده های اتیلن وتنظیم کننده های رشد وبرخی ترکیبات معدنی می باشد.

نمک های8هیدروکسی کینولین با اسیدی  کردن محیط و ایجاد ترکیب سترهای کینولین با یون های فلزی آنزیم های فعال هپ عامل انسداد ساقه بعنوان یک باکتری کش و قارچ کش  قوی در غلظت های200تا400pmm سبب افزایش طول عمر میخک می شوند .(38)

...فرو بردن ساقه های بریده میخک در غلظت pmm1200 نیترات نقره به مدت10دقیقه سبب شده که طول عمر حدود 4 روز افزایش یابد .

با این حال شاید بتوان گفت مهمترین ماده برای افزایش طول عمر میخک  تیو سولفات نقره(STS )می باشد که بعنوان بازدارنده فعالیت اتیلن عمل می نماید و بطور گسترده ای مورد استفاده واقع می شود ومیخکهای تیمار نشده باSTS  توسط بازارهای گل هلند،دانمارک،وآلمان پذیرفته نمی شوند (نمونه هایی از گلها برای مقدار یون نقره درآزمایش های بازاراز طریق روش های اسپکتر وفتومتریک کنترل می شود.(در سال های اخیر بعد از2000 بعلت عوارض زیست محیطیSTS  ماده ضد اتیلن Ethy l –Bioc  به تدریج جایگزینSTS  می شود.

درآزمایشی در سال 1983 مشخص گردید که 1دقیقه تیمار گل های بریده میخک در محلول4میلی مولارsts  طول عمر گل ها را دو برابر می کند.

اسید سیتریک با غلظت 500تا800pmm  با کاهش ph آب وبهبود تعادل آب و کاهش انسداد ساقه سبب افزایش طول عمر میخک می شود .(35)

نمک های پتاسیم،آلومینیوم (سولفات آلومینیوم 15% گرم ) با افزایش اسمتیک و فشار پتانسیل سلول های گلبرگ جذب آب را بهبود بخشیده و طول عمر گل میخک را افزایش می دهند.همچنین در تحقیقی در دانشگاه کالیفرنیا (دیویس ) در سال 1992 مشخص شد که الکل اتانول 8% عمر گلدانی رقم وایت سیم رادو برابر می نماید (9)

مرحله شکوفایی مناسب چیدن میخک :

...برای داشتن بیشترین طول عمر گل ها بایستی در کمترین حد بازشدن گلها از کیفیت و باز شدن خوب آنها مطمئن باشیم چیده شوند باز شدن گلهایی که در مرحله  غنچه برداشت شده اند گاهی اوقات بوسیله یک تیمار ساده و کوتاه با اّب انجام می شود.همان طوری که در مورد زنبق ها این گونه است در سایر گل ها مانند رز،میخک داودی،گلایول تیمار گل ها با یک محلول حاوی قند معمولاً خیلی موثر تر ازآب می باشد .(8)

محققین نشان داده اند که میخک های که در مرحله غنچه برداشت می شوند حساسیت کمتری به اتیلن دارند و اتیلن کمتری تولید کرده وطول عمر بیشتری از میخکهایی که در مرحله باز تر برداشت شده دارند .ضمن این که حمل ونقل گل های غنچه آسان تر و اقتصادی تر می باشد.با دانستن این اطلاعات میخک کاران کلمبیایی معمولاً میخکها رادر دو مرحله غنچه برداشت می نمایند و برای بازار اروپا گلها غنچه تر از گل هایی که به ایالات متحده حمل ...می شوند برداشت می شوند اکنون میخک به طور عادی در بسیاری از کشور ها ی تولید کننده در مرحله لبرنگی( paint brush ) وقتی گلبرگ ها هنوز به طرف بیرون کج نشده اند برداشت می شوند (15)

فصل هفتم

 

اصلاح و كشت بافت ميخك

اصلاح و کشت بافت میخک :

روش اصلاحی :

...یک اصلاح کننده میخک باید که رنگ مطلوب بوسیله بازار مشخص می شود و یک رنگ متداول نسبت  به یک رنگ جدید بیشتر تقاضا خواهد داشت او می تواند توسط تکنیک های هیبریداسیون و سلکسیون به رنگهای مختلف دست یابد.(5)

با انجام خود  گرده افشانی  با تلاقی  بین واریته های تجاری بهتر با لاین های غیر خویشاوند و مشاهده تفرق نسل ها اصلاح گر می تواند نتایجی که دارای خصوصیات مطلوب هستند را انتخاب کند و خود گرده افشانی و سلکسیون برای صفات برجسته را برای مدت 2 یا چند نسل ادامه دهد با افزایش هموزیگوسیتی قدرت باروری معمولاً کاهش می یابد ولی گرده افشانی بین گونه های غیر خویشاوند معمولاً قدرت باروری را بر می گرداند .

خصوصیات برجسته یک والد:

1-اندازه خوب گل                     2- سلامتی و قدرت زایشی خوب

3- میزان قند و وزن خشک بالا       4- باروری گرده وبذر

 

 یک اصلاح کننده اگر یک واریته خوب رااز میان000/10 گیاهچه که بطور تصادفی تلاقی داده شده اند بدست آورد خوش شانس خواهد بود .(9)

 

روش گرده افشانی:

...وقتی گل ها در حال باز شدن هستند اکثر گلبرگ های میانی و پرچم ها را حدف نمایید برای حفاظت مادگی و تخمک،گلبرگ های بیرونی گیاه حذف نشوند، مشخص شده است این گلبرگ ها تولید هورمونی که باعث افزایش تشکیل بذرمی شود.

اگر میزان گرده کم بود یک پنس برداشته با آن بساک را جدا کرده سپس بساک را روی مادگی بمالید یک ظرف کوچک حاوی الکل داشته باشید تا وقتی بساک دیگری برمی دارید قبل از آن پنس را به داخل ظرف الکل فرو ببرید(اجازه دهید الکل قبل از برداشتن بساک تبخیر شود)تلقیح بلافاصله بعد از اخته کردن صورت می گیرد.ازآزمایشی که در دانشگاه ایالت کلراد وآمریکا قرار گرفت بهترین نتایج وقتی بدست می آمد که بعد از  تلقیح هیچ پوششی روی گل ها قرار نگرفت.بررسی ها نشان داده که زنبور عسل روی میخک ها مخصوصاً بعد از هوای سرد در پائیز فعالیت نمی کنند و گذاشتن پوشش برروی گل ها اغلب ...باعث پوسیدن تخمدان می شود.بعد از سال های زیاد کار تحقیقاتی ژن های کنترل کننده برخی صفات در میخک مشخص شدند که در ذیل تعدادی ازآنها آمده است.(12)

 

صفات وژن های کنترل کننده این صفات :

رنگ گل:

 رنگ گل توسط ژن های مختلفی کنترل می شود A ژن کنترل کننده آنتوسیانین است ودر گیاه حامل ژن a  هیچ آنتوسیانینی تشکیل نمی شود.یک یا چند آلل میانیa  تولید حاشورهای نوک مدادی برروی زمینه سفید می کنند.

L  تعیین کننده رنگ آنتو گزانتین می باشدl  :سفیدI  :زرد

یک یا چند  آلل میانی I تولید نوارهای  مشخص ازآنتوگزانتین وآنتوسیانین می کنند .

Y تعیین کننده گسترش رنگ می باشد.y : رنگ خیلی کمY رنگ کامل

یک سری آلل میانی y n  تولید نمونه های حد واسط می کند .

S  کنترل کننده غلظت آنتو سیانین می باشد:S  کم رنگ(صورتی روشن،ازغوانی) s  پررنگ (قرمز،صورتی پررنگ ،زرشکی) Rتعیین کننده نوع آنتوسیانین می باشد:R  سیانین r :پلارگونین(2)

اندازه گل:

اندازه گل یکی از فاکتورهایی است که کنترل آن میباشد.طول گلبرگ احتمالاً صفتی کمی (quantitative  )می باشد،درتلاقی بین واریته های کوتاه گلبرگ همه طول های وبلند گلبرگ همه طول های میانی در نسل اول مشاهده می شود.درآزمایشی همه نتایج حاصل از تلاقی بین کاسبرگ های عریض و کوتاه شبیه والد کوتاه بودند که معرف این است که عریض بودن کاسبرگ توسط ژن مغلوب کنترل می شود .

اندازه گل تحت تاثیر تعداد کروموزون ها می باشد .گیاهان تتراپلوئید معمولاً میان گردهای کوتاه و ساقه های محکم داشته ولی عملکرد پائینی دارند .گل های دیپلوئید ممکن است به بزرگی تتراپلوئیدها باشد همچنین دارای ساقه های محکم با طول نرمال می باشند میخک های دیپلوئید تمایل به تولید گل های توپر دارند.(16)

تیپ رشد:

 تیپ رشد میخک  به سه قسمت زایشی و رویشی تقسیم می شود.واریته های تیپ زایشی دارای رشد سریع بوده و به سرعت گل می دهند،این گل ها علیرغم عملکرد بالا،معمولاً ...کیفیت پایینی دارند.واریته های خوب تجاری در کلاس میانی قرار دارند.واریته های رویشی خصوصیات کاملاً غالب دارند.تلاقی بین تیپ های زایشی و رویشی حتما یک f1   میانی نخواهد داد و خصوصیات خوب هر دو تیپ را می توان داخل تیپ میانی بوسیله خود گرده افشانی f1 های مطلوب رشد جامعه بزرگf2  سلکسیون نمود واریته های باغی میخک عموماً دارای تیپ میانی یا زایشی هستندومعمولاً نسبت به واریته های گل خانه ای در نسل اول تلاقی از لحاظ خصوصیات رشد غلبه دارند.(2)

 

رایحه:

...رایحه صفتی مغلوب بوده واحتمالاً بوسیله یک جفت فاکتور کنترل می شود .اگر هر دو والد معطر باشند نتایج نیز معطر خواهند بود.اگر یکی ازوالدین معطر باشند و دیگری برای این صفت هتروزیگوت باشد معمولاً مقدار قابل ملاحظه ای از نتایج معطر خواهند شد .حرارت در گسترش رایحه موثر بوده وگل ها درروز های گرم رایحه بیشتری دارند .(36)

 

بریدگی گلبرگ:بریدگی گلبرگ خصوصیت قابل توجهی است که بوسیله یک ژن کنترل می شود.اگر چه ممکن است بیشتر از دو آلل آن را کنترل کنند .(13)

 

ارتفاع گیاه: تلاقی بین گیاهان  بلند با گیاهان کوتاه معمولاً نتایج میانی می دهد.و به نظر می رسد که صفت غالبی نمی باشد.خود گرده افشانی گیاهان کوتاه تولید گیاه چه هایی می کنند که همگی کوتاه هستند و تیپ های غیر نرمال زیادی از تلاقی میخک ها ظاهر می شود.درآزمایشی تعدادی ازاین حالتها که شامل آلبینو بودن،زردی،پا کوتاهی، لاغری ومی باشد تشریح گردید.ومشخص شد که این حالت ها توسط یک آلل مغلوب کنترل می شوند .بیشتر این تیپ ها ی غیر نرمال از واریته های هتروزیگوت ویلیام سیم حاصل شده اند.(35)

 

شکل گل:شکل گل میخک یکی از عوامل موثر در زیبایی گل است،عمق گل وارتفاع تاج می تواند توسط انتخاب و عوامل محیطی تحت تاثیر قرار گیرد.درجه حرارت بالا باعث می شود اکثر واریته ها،گلبرگ های مرکزی و عمیق رااز دست  بدهند بعضی كلون ها در هر شرایط محیطی تمایل به تولید گل های با مرکز مسطح گلبرگ های مرکزی کوتاه دارند.

 

...مدت نگهداری گل شاخه بریده:این صفت یکی از صفات مهم برای گل های شاخه بریده بوده و برای این که درنتایج بتوانیم این صفت راداشته باشیم باید هر دو والد حداکثر مدت نگهداری راداشته باشند .(9)

آزمون هایی که معرف  کیفیت خوب و زمان نگهداری است در ذیل آمده:

1- گل های والدینی را چند دقیقه متناسب با واریته های پذیرفته شده در معرض گاز اتیلن قراردهید.این آزمایش اغلب در یک ظرف کوزه دهانه گشاد در دمای اطاق که گل های تحت آزمایش  در یک فلاسک آب قراردارند انجام می شود .میزان اتیلن آنها اندازه گیری می شودو یک بشر که از KOH اشباع شده است را برای جذب دی اکسید کربن که ممکن است بوسیله گل ها ایجاد شود در کنار آن قرار می دهند.از سیب پوسیده می توان به عنوان منبع تولید اتیلن استفاده نمود.(28)

2-اندازه گیری مقدار قند ساقه گل ها وقتی که گل ها آماده قطع شدن می باشند ومقایسه آن با یک واریته تجاری مطلوب که تحت همان شرایط رشد یافته است.این مورد  می تواند بوسیله روش های شیمیایی یا بوسیله کاغذ کروماتوگرافی انجام شود

3-اندازه گیری زمان واقعی بقاء گل های شاخه بریده دردرجه حرارت اطاق.

4-اندازه گیری در صد وزن خشک گیاه مورد نظر با یک واریته مورد قبول تجاری که در زمان مشابه و تحت همان شرایط رشد یافته است.(28)

 

کاربرد کشت بافت در میخک:

... مهم ترین کاربرد کشت بافت در میخک برای تولید گیاهان عاری از ویروس می باشند.میخک دارای چندیدن ویروس اختصاصی شاملRingspot virus ,Carnation lattent  virus ,Carnation vein mottel virus  ,Carnation  mottel virus ,Carnation

می باشد.هر یک ازاین ویروس ها به نحوی باعث کاهش کیفیت گل میخک می شود وبعضی نیز مانند latent virus  ممکن است علائم خاصی روی گیاه ایجاد نکند اما کیفیت گل و گیاه ویا میزان تولید را کاهش می دهد که این کاهش حتی ممکن است  تا قبل از انجام کشت مریستم تولید گیاه عاری از ویروس مشخص نشود .برای تولید گیاه عاری از ویروس  بهترین ریز نمونه مریستم می باشد و فاکتورهایی چون اندازه مرتیسم و تیمار گرمایی در ...تولید گیاه  عاری از ویروس موثرند،اندازه مریتسم را معمولاً از 2/.تا 5/.میلی متر می گیرند اما با اعمال تیمار گرمایی می توان آن را به 1 تا 2 میلیمتر هم افزایش داد هر چه اندازه ریز نمونه بزرگتر باشد شانس رشد گیاه بیشتر خواهد بود.

برای کشت مریتسم محیط های مختلفی ارائه گردید اما در حال حاضر بهترین و معمول ترین محیط کشت محیط  MS(M urashige and skoog 1962 )می باشد واز هورمون هایی چونBA , KIN ,NAA می توان برای رشد مریتسم استفاده نمود(2)

در کشت جوانه انتهایی ریز نمونه (Explant ) قسمت انتهایی شاخه های گیاه مادری حاوی مریتسم انتهایی بعلاوه دو یا چند برگ اولیه می باشد واندازه آن بستگی به هدف مورد نظر دارد.اگر هدف پرآوری شاخه های ی جانبی باشد از قطعه بزرگتری استفاده می شود که در مورد میخک این اندازه حدود 5/.تا 2میلی متر می باشد ولی برای رسیدن به گیاهان عاری از عوامل بیماری زا این اندازه معمولاً برگ های اولیه می باشد.(33) که انجام آن بطور عملی بسیار دشوار است زیرا ریز نمونه ها به شدت حساس بوده وسریع تر از بین می روند علاوه براین در کشت جوانه انتهایی میخک اندازه ریز نمونه بر میزان هور منها نیز موثر است به عبارت دیگر ریز نمونه حاوی کلاهک مریتسم ( Meristem Dom  ) بعلاوه دو پیش برگ اولیه (  leaft primordial  )

و یک جفت از برگ های توسعه یافته در محیط کشتms  بدون وجود هورمونه ای اکسین وسیتوکینین به گیاه چه های کامل تبدیل می گردد ولی نمونه های کوچکتر حاوی مریتسم انتهایی و دو پیش برگ اولیه برای تبدیل شدن به گیاهچه (plantlet ) به اکسین ها و سیتوکینین ها نیازمندند.(2)